6/5/2008 �

"k�y�m�ze okul istiyorum"

Diyarbak�r’�n Ergani il�esinin Alita� K�y�’nde ilk��retim son s�n�f ��rencileri Milli E�itim Bakanl��’na mektup g�nderdi

Diyarbak�r’�n Ergani il�esinin Alita� K�y�’nde ilk��retim son s�n�f ��rencileri Milli E�itim Bakanl��’na mektup g�ndererek “okumak istiyoruz, k�y�m�ze okul yap�n” �a�r�s�nda bulundu. ��renciler ad�na mektubu g�nderen Vedat Ya�ar, “Ben b�y�y�nce bakan olmak istiyorum” dedi.
Diyarbak�r’�n Ergani �l�esi Alita� K�y�’nde Alita� �lk��retim Okulu ��rencileri Milli E�itim Bakanl��’na mektup yazd�. Son s�n�f ��rencileri ad�na mektubu g�nderen Vedat Ya�ar, birka� ay sonra okulu bitireceklerini ve k�yde lise olmad�� i�in uzak bir �ehire gideceklerini yazd�. Okumak istediklerini s�yleyen Ya�ar, “Milli E�itim Bakanl��size rica ediyorum, bize bir okul yap�n�z. Ben b�y�y�nce b�y�k adam olaca��m. Ben b�y�y�nce b�y�k bir bakan olaca��m” dedi.
Mektubunda, amac�n�n okumak oldu�unu yazan Ya�ar, k�ye okul yap�lmas� gerekti�ini belirtirken, ba�ka bir yerde okumak istemediklerini s�yledi.
Milli E�itim Bakanl��, s�z konusu mektubu �lk��retim Genel M�d�rl��’ne yollayarak gere�inin yap�lmas�n� istedi.
(ANKA)

Yorum (0) Yorum yaz!

6/5/2008 �

65 net yeterli mi?

65 neti ��karan �niversite kap�s�nda

Yakla�an �niversite s�nav� �ncesi s�k� haz�rl�k i�inde olan ��rencilere �niversite kap�s�n� a�an form�l� �SYM Ba�kan� verdi; 30 net ��karan 160 baraj�n� a�ar. Nas�l m�?

�SYM Ba�kan� Yar�ma�an 30 net ��karan�n 160 baraj�n�, 65 neti a�anlar�n da 185 baraj�n� ge�ece�ini s�yledi. Ba�kan ��rencilere, t�m testlerden soru ��zmelerini de �neriyor..

��renci Se�me ve Yerle�tirme Merkezi (�SYM) Ba�kan� Prof. Dr. �nal Yar�ma�an, ��rencilere tercih yapabilmek i�in 160 ve 185 barajlar�na nas�l ula�abileceklerini ve a�abileceklerinin form�l�n� verdi: "30 net 160'� ge�irir, 65 net yapan 185 baraj�n� bulur." Toplam 240 sorudan ve iki b�l�mden olu�an �SS'de ��rencinin kendi alan� dahilinde ��zmesi gereken soru say�s� 180. ��rencilerin tercih yapabilmek i�in 160 ve 185 puana ula�mas� �art� bulunuyor. S�nav�n ilk b�l�mde Matematik1, T�rk�e, Fen Bilimleri 1, Sosyal Bilimler 1 testlerinden olu�an 120 soruyu adaylar�n t�m� ��zmek zorunda. �kinci b�l�mde ise Matematik 2, Edebiyat- Sosyal Bilgiler, Fen Bilimleri 2, Sosyal Bilimler 2 olmak �zere, 120 soru yer alacak. Bu b�l�mde de adaylar alanlar�na g�re yaln�z 2 test grubunu yan�tlayacak. Birinci b�l�mde yan�tlanacak sorulara kar��l�k adaylar�n Say�sal 1 (SAY-1), E�it A��rl�k 1 (EA-1) ve S�zel 1 (S�Z-1) puanlar� hesaplanacak. Bu puanlarla a��k ��retim, �n lisans ve meslek liseliler kendilerine hak tan�nm�� lisans programlar�na ba�vurabilecekler. Bu ba�vuruyu da 160.000-184.999 aras�nda puan alan adaylar yapabilecek. �kinci b�l�mde yan�tlanacak sorulara kar��l�k ise adaylar�n SAY-2, EA-2 ve S�Z-2 puanlar� hesaplanacak. Adaylar bu puanlar�n� lisans programlar�na girmek i�in kullanabilecek. Ancak bu tercihi yapabilmek i�in aday�n SAY-2, EA-2, S�Z-2 ve D�L puan�nda 185.000 ve daha fazla puan almas� gerekiyor.

BARAJ NASIL A�ILIR?

160 ve 185 baraj�n� a�mak i�in sonsuz olas�l�k olmas�na ra�men, genel bir kavram olu�turdu�unu ve buna da "Ortalama Ba�ar� D�zeyi" ad�n� verdi�ini anlatan Yar�ma�an, s�nava girecek adaylara bu d�zeye ula�mak ve dolay�s� ile tercih yapabilmek i�in nas�l davranmalar� gerekti�ini anlat�yor: "Ben adaylar�n b�t�n testlerde e�it ba�ar� g�sterdikleri takdirde, ne kadar net yapmalar� gerekti�ini hesaplad�m. 160 almak i�in yakla��k y�zde 22 ile y�zde 24 aras�nda aday�n ba�ar� g�stermesi gerek. 30'ar soruluk d�rt testten en az 7 ile 8 aras�nda net yapan bir aday 160'� bulur. Yani bunun anlam�, 30 neti olan bir aday 160'� ge�iyor. 185 baraj�na gelince, burada 6 test etkili. �lk d�rt test (T�rk�e, Sosyal Bilimler1, Fen1, Matematik1) ve ikinci b�l�mdeki alan testleri. Say�sal ��rencisi ise Fen2 ve Matematik2 testi. 185 puan� i�in ortalama ba�ar�n�n y�zde 35 dolay�nda olmas� laz�m. ��nk� testine ve senesine g�re puanlama de�i�iyor. Yani her testte 11 neti bulmas� laz�m. Burada 6 testi cevaplayaca��na, 180 sorudan 65 neti ge�en aday 185 baraj�n� ge�iyor. Elbette 185'i ge�mek i�in hepsinden ayn� oranda ��zmek �art de�il."

�NYARGILI OLMAYIN

��rencilerin �nyarg�l� olduklar�n� ve baz� testleri yapmaktan ka��nd�klar�n� anlatan �SYM Ba�kan� Prof. Dr. Yar�ma�an adaylara �u �nerilerde bulunuyor: "Adaylar s�navda her birini e�it oranda yapm�yorlar. �rne�in aday�n bir tanesi matemati�e a��rl�k veriyor ve fenden �ok az yap�yor ya da sosyal bilimlerden �ok az yap�yor. Bunu ya zaman i�in yap�yor, ya da �yle haz�rlanm��, o y�zden bu �ekilde davran�yor. Ama ben adaylara �unu �neriyorum. Her teste cevap vermeniz laz�m. Bir aya�� eksik olan masa nas�l ayakta duramaz, devrilirse, siz de bir testi hi� yapmayarak, yeterli puan� elde edemezsiniz. Mutlaka Say�sal 2 puan� ile y�ksek��retim program�na girmek istiyorsan�z, hem matematik hem fen �al��acaks�n�z. Bunun yan�nda ortak m�fredata dayal� olarak sorulan T�rk�e ve sosyal bilimler testlerini de mutlaka yapacaks�n�z. Yani 'Ben sosyal bilimler yerine sadece matematik yapar�m' demeyin. ��nk� sosyal bilimlerde de, T�rk�e'de de, matematikte de yapabilece�iniz kolay sorular var. Onlar� da yapman�z laz�m. Hi� olmazsa o kolay k�s�mlar� yap�n. Yani �unu demeye getiriyorum. �ki testten 10'ar soru yapmak, bir testten 0, �b�r�nden 20 soru yapmaya g�re �ok daha kolay."

Puan hesab� de�i�medi

YARIMA�AN, puan hesaplamas�n�n de�i�medi�ini ve ge�en y�lki gibi olaca��n� s�yledi. �SYM ge�en y�l iki �nemli de�i�iklik yapm��t�. �kinci b�l�mde iki testen soru ��zme zorunlulu�u tek testen soru ��zmeye indirilince, puan� hesaplanan aday say�s� artt�. �kinci de�i�iklik ise bir aday�n birden fazla puan�n�n hesaplanmas� oldu. Buna g�re fen bilimleri mezunlar�n�n sadece SAY2 puan� hesaplan�rken, ge�en y�l hem SAY2, hem EA2 puanlar� hesapland�. T�rk�e matematik alan�ndan gelen adaylar�n ise EA2, SAY2, S�Z2 puanlar� hesapland�. B�ylece "ve-veya " diye adland�r�lan bu de�i�iklik adaylara, birden fazla alanlarda tercih yapma hakk� getirildi. Bu durumsa, ortak alanlarda ge�i�in daha �ok olmas�n� sa�lad�.

S�zelden ka�� var

YARIMA�AN, adaylar aras�nda kontenjan a��s�ndan en �anss�z kesimin S�Z puan� ile tercih yapacaklar oldu�unu s�yleyerek, ge�en y�l SAY-2 puan� ile ��renci alan lisans programlar�n�n kontenjan�n�n 80 bin, EA-2 ile alanlar�nsa yakla��k 60 binken, S�Z-2 puan� ile ��renci alan programlar�n kontenjan�n�n 26 bin oldu�unu hat�rlat�yor. Kontenjanlar a��s�ndan s�zel ��renciler aleyhine bir durum varken, �niversitelerin s�zel puanla ��renci programlar� de�i�tirmeye �al��t�klar�n� s�yleyen Yar�ma�an, "Bu sosyal bilimler alanlar�nda okuyan ��renciler i�in olumsuz bir durum ve haks�zl�k" diyor. Her y�l oldu�u gibi bu y�l da �niversitelerin programlarda Y�K'e ba�vururak de�i�iklik yapt�rd�klar�n� anlatan Yar�ma�an ele�tirilerini ��yle s�ral�yor: "S�zelden e�it a��rl�kl�ya, e�it a��rl�kl�dan say�sala ge�me istekleri var. �niversiteler 'en iyiler fen bilimlerine gidiyor' diyerek, say�sal, bu olmazsa T�rk�e matematik�iler de iyidir diyerek, E�it A��rl�kl� ��renci istiyorlar. Sosyal bilimler ��rencilerinden bir ka�� var. Sosyal bilimler ��rencilerinin puan t�r� S�zel. S�zel puan t�r� ile ��renci almay� baz� programlar istemiyor. T�rk Dili ve Edebiyat� b�l�m�n�n bile EA olmas� gerekti�ini savunan hocalar�m�z var. O da s�zel de�ilse ne diyelim? O zaman orta��retimde de sosyal bilimler diye bir alana ihtiya� yok. Puan t�r�n� de�i�tirmek yerine daha ak�lc� ��z�mler �retmek laz�m. O zaman �ocuklara m�fredatta de�i�iklik yaparak, daha �ok fen bilimleri ve matematik ��retmek gerek."

Yorum (0) Yorum yaz!

6/5/2008 �

750 bin �SS'linin ��zemedi�i soru

�SS'ye giren adaylardan d�rt i�lemi bile yapamayanlar oldu�unu belirten �SYM Ba�kan�, 2006'da sorulan bir soruyu hala unutam�yor. ��te y�zde 48'in yapamad�� soru:

60 ki�ilik ekip taraf�ndan haz�rlanan 2008 y�l� �SS sorular�n� okuyan �SYM Ba�kan� Yar�ma�an, "Sorulara bakt�m ge�en y�ldan zor de�il. Baz�lar� okumaya anlamaya dayal�, g�nl�k hayatta bile bilinebilecek sorular" dedi.

��renci Se�me ve Yerle�tirme S�nav�'na (�SS) girecek 1.5 milyonu a�k�n ��rencinin en �ok merak etti�i konular�n ba��nda, "Bu y�l �SS'deki sorular kolay m� zor mu" sorusu geliyor. Bu soruya ��renci Se�me ve Yerle�tirme Merkezi (�SYM) Ba�kan� Prof. Dr. �nal Yar�ma�an'a sorduk. Yan�t�, "Sorular�n zorlu�unu, kolayl��n� ��renciler nedense gere�inden fazla �nemsiyorlar. Haz�rlanan sorular� bir tur okudum. Ge�en y�lki ile e�de�er sorular, ge�en y�ldan daha zor de�iller" oldu.

SOKAKTA �NSAN ��ZER

Sabah Gazetesi’nin haberine g�re; ��rencilerin sorular�n zor mu kolay m� olaca�� konusunu �ok �nemsedi�ini ancak bilen i�in bunun �nemli olmad��n� anlatan Yar�ma�an, ��yle devam etti: "Soru zor olsa bile bildi�iniz konulardaki sorular kolay gelir. Bizim sorular�m�z aras�nda bir k�s�m sorular var ki genel k�lt�re, okudu�unu anlamaya dayal�. �rne�in T�rk�e sorular�. Belki imla sorular� hari�, herkes ��zebilir �zel bir bilgi gerekmiyor. Sokaktaki bir insana bu sorular� sorarsan�z, baz� fizik sorular�n� bile bilebilir. Sorular�n bir k�sm� okumaya anlamaya dayal� sorular. Edebiyat sorular� g�nl�k hayatta bilinebilecek sorular. Matematikte �zellikle de Matematik 1'deki sorular olduk�a kolay, belirli kavramlar� bilerek, soru ��zmeye y�nelik olduk�a kolay sorular. Bunun yan�nda m�fredata, bilgiye dayal� sorular da var elbette. Ben bunlarda en belirgin biyoloji ve kimya sorular�n� g�r�yorum. Bunlar �zel bilgi gerektiriyor."

DENGEYE BAKIYORUZ

Sorular aras�nda kolayl�k ve zorluk derecelerinin dengeli olmas�na �al��t�klar�n� dile getiren Yar�ma�an, bunun nedenlerini ��yle a��klad�: "Sorular�n belli bir zorlukta da olmas� laz�m. �SS gibi �ok say�da aday�n girdi�i bir s�navda kitleleri birbirinden ay�rmam�z laz�m. Birka� bin ki�ilik �ok �st grup var. Bunlar sorular�n tamam�n� ��z�yorlar. Bu grubu birbirinden ay�rmak i�in zor sorulara ihtiyac�m�z var. E�er b�t�n sorular� orta zorlukta sorarsan�z �st kesimi birbirinden ay�ramazs�n�z. Di�er taraftan kolay sorular�n da s�navda yer almas� laz�m ki bu kez de daha alt ba�ar�l� kesim birbirinden ayr�ls�n. Bu nedenle zorluk dereceleri de�i�ik d�zeylerde olan sorulara yer verilir. Adaylar aras�nda iyi bir ay�r�m yapabilmek i�in ortalama ba�ar�n�n y�zde 50'nin alt�nda olmas� gerekiyor. Yani 100 soruluk bir test uygulad�ysan�z giren kitlenin ortalama ba�ar�s� �rne�in 40–50 d�zeyinde olursa o test iyi bir test oluyor. Ortalama ba�ar�y� y�zde 80'lere �ekti�inizde bu kez �st k�s�mdaki adaylar� birbirinden ay�ram�yorsunuz. Ortalama ba�ar�y� y�zde 30'lar�n alt�na indirirseniz bu sefer alt ve orta kesimi ay�ramazs�n�z. O y�zden sorular aras�nda zorluk ve kolayl�k a��s�ndan kitleleri ay�rabilmek i�in denge olmas� gerek."

YARIMA�AN’IN UNUTAMADI�I SORU

Yar�ma�an s�nava giren adaylar aras�nda d�rt i�lemi bile yapamayanlar oldu�unu belirterek, �u �rne�i verdi: "Bir soru vard� hi� unutam�yorum. 2006 y�l�nda sorduk. Rakamlar tam hat�r�mda de�il ama soru ��yleydi: 15-(8-3) =? Sonucun ne oldu�unu sorduk. 8'den 3'� ��karacak, 5 kalacak, 15'ten 5'i ��karacak 10 kalacak. Bunu adaylar�n y�zde 48 yapamad�. Yani 1.5 milyon ki�iden nerede ise yar�s� bu sorunun cevab�n� veremedi. Maalesef seviye b�yle."

Yorum (0) Yorum yaz!

22/4/2008 �

�SRAF

G�n�m�z toplumlar�nda insanlar�n dikkat etmesi gereken konulardan biri israft�r. �htiya�lar�m�z i�in ald��m�z herhangi bir �r�n� kullanmadan veya yar�s�n� kullan�p ��pe at�yoruz.

�sraf dedi�imiz zaman akl�m�za her zaman �ncelikle yiyecek-i�ecek gelir. Asl�nda israf bu iki kavram �er�evesinde olmuyor, kullan�lmayan zaman, her a��k b�rak�lan lamba, �e�meden bo�a akan su, kullan�lmadan ��pe at�lan ila�larda ba�l�ca israflar�m�z aras�nda yer almaktad�r.

Caddelerde dola��rken ��p kenarlar�nda torbalar dolusu ekmek ve ila� ��pe at�lm�� durumdad�r. Hep sorar�m kendi kendime, acaba bayat diye yemeyip ��pe att��m�z sadece ekmek par�alar� bir y�lda �lkemiz ekonomisinden ne kadar�n� g�t�rmektedir?

�htiyac�m�z�n oldu�u kadar besin maddesi ald��m�z zaman hem kendi ev ekonomimize faydal� olacak, hem de �lke ekonomisine katk�da bulunmu� olaca��z.

Her ald��m�z �r�n�, kulland��m�z elektrik ve suyu; Afrika’da a�l�k ve sefalet i�erisinde ya�ayan insanlar� d��nerek kullanmal�y�z. E�er topluma faydal� bir birey olmak istiyorsak bu konular� g�z �n�nde tutmal�, israf�� bir millet unvan�ndan kurtulmal�y�z.

Afrika’da insanlar bir par�a ekmek bulabilmek i�in neleri g�ze alabildi�ini, bir damla su i�in ka� kilometre yol kat etti�ini, kurakl�klar �lkesinde ya�aman�n ne kadar a��r bir bedel oldu�unu d��n�yor muyuz hi�? D��nd��m�z zaman halimize ��kretmeli ve elimizdekilerin de�erini bilmeliyiz.

Zaman konusu da ba�l�ca israflar�m�zdand�r. Saatlerce televizyon ba��nda ge�ip beynimizi yoran programlar� izlemektense, a��p iki sayfa kitap okumak hem diksiyonumuzu g�zelle�tirecek, hem de k�lt�rl� bir birey olma yolunda h�zl� ad�mlarla ilerlemi� olaca��z.

Her giden �ey geri gelir fakat ge�en zaman�n telafisi olmaz. Bu nedenle ge�irdi�imiz her saniyenin, dakikan�n ve saatin de�erini bilelim, zaman�m�z� kendimize faydal� olacak �ekilde kullanal�m.

Sonu� olarak, israf�n dinimizce de g�nah oldu�unu belirterek, g�nl�k hayat�m�zda ihtiya�lar�m�z� kar��layacak �ekilde enerjileri, �r�nleri ve kullanmal�y�z.

VEYSEL ��FT��

BARBAROS HAYRETT�N L�SES�

11/SOSYAL/A SINIFI

Yorum (0) Yorum yaz!

27/6/2007 �

Beyin uyurken ��reniyor...

�ddia �u: D�nya haf�za �ampiyonunkiyle bizim beynimiz ayn�.

Bire bir.. Onunki bizimkinden daha geli�mi� de�il........

Fark �urada.. O kullanmas�n� biliyor, biz bilmiyoruz..

D�n �rneklerle anlatt�m.. Konu �nemli.. Herkesin ��renmesi, �ocu�una ��retmesi gerek..

Beyin, kolumuzun kas� gibi.. Hi�bir fark� yok.. �al��t�rmak gerekiyor.. Sadece �al��t�rmak..

Peki ama nas�l?

Philip Holt’un NLP Grup’ta verdi�i seminerden ��rendi�im kadar�yla anlatay�m..

Philip Holt da kim mi?

Bu i�in uzman�.. �lke �lke dola��p seminerler veriyor.. Bu hafta T�rkiye’deydi..

Temel soru �u:

Beynimizi daha etkin nas�l kullanabiliriz? Bilgiyi �m�r boyu unutmamak �zere bilin� alt�m�za nas�l yerle�tirebiliriz?

Laz�m oldu�unda nas�l o yerden ��kart�p kullanabiliriz?

�ncelikle �unu s�yleyeyim..

Bir �eyi ��renmek i�in �� defa tekrarlamak gerekiyor.. En iyi y�ntem de �u.. Bilgiyi beyne y�kle.. Herhangi bir konuda �al��t�ktan sonra uyu..

Buras� �ok �nemli..

Uyu..

Sabah kalk, ayn� konuyu bir kez daha �al��..

Bir hafta sonra yine..

Art�k unutmana imk�n yok..

Peki uyumak niye mi �nemli?

Asl�nda beyin uykuda ��reniyor.. Beyne yerle�tirdi�iniz bilgiler uyku s�ras�nda k�sa d�nemli haf�zadan uzun d�nemli haf�zaya ge�iyor.. Oraya yerle�iyor..

G�zler kapan�nca bilin� kapan�yor ama bilin�alt� �al��yor.. Bilgi bilin� alt�na yerle�ince de bir daha ��km�yor..

Yani unutmuyorsunuz..

Kediler �zerinde bir ara�t�rma yap�lm��.. Kedileri iki gruba ay�rm��lar.. Ayn� �eyleri ��retmeye �al��m��lar.. Birinci gruptaki kedilere her ��rettikleri �eyden sonra uyumalar� i�in izin vermi�ler.. �kinci gruptakiler daha az uyumu�, bol bol �al��m��..

Sonu�.. Uyuyanlar daha h�zl� kavram��.. Daha ba�ar�l� olmu�..

Diyorlar ki stres alt�ndayken bir �eyi ��renemezsin.. ��nk� stres alt�ndayken v�cut kimyasal bir madde salg�l�yor.. O madde ��renmeyi, hat�rlamay� engelliyor..

Haf�za �ampiyonlar� yeni bir �ey ��renirken derin bir transa giriyormu�..

Yani bilgiyi do�rudan bilin� alt�na g�nderiyorlar..

Nas�l m�?

�� defa derin nefes al�n, rahatlay�n.. Beyninizi ��renece�iniz �eye odaklay�n..

Hepsi bu..

Bir de uzun �al��man�n da �ok yararl� olmad��n� s�yl�yorlar.. Saatlerce masa ba��nda kalman�n..

�rnek mi?

Bir saat kesintisiz �al��aca��na her 20 dakikada bir be� dakika mola ver.. Beyni rahatlat, �ok daha iyi ��renirsin..

Bir konferansa, seminere kat�lm��s�n�zd�r veya uzun bir toplant�ya..

Konu�malar�n ba��n� ve sonunu net bi�imde hat�rlars�n�z.. Peki ya ortas�n�?

U�ar, gider!

Beyin almaz.. Haf�za alg�lamaz..

K��k bir ipucu daha.. ��renirken o bilgiye duygular kat.. Beyninde resmet.. �stersen komik hale getir, abart..

Sonra o halini d��nerek kullan..

Bir daha hi� unutmazs�n..

Ba�ka..

Haf�zada isim tutma y�ntemi var, say� tutma y�ntemi var, not almadan bir konuda konu�ma y�ntemi var.. Kelime ezberleme y�ntemi var..

Var o�lu var..

Yorum (1) Yorum yaz!

27/6/2007 �

Beyin Kullanma K�lavuzu

M�min Sekman’�n haz�rlad�� “Bu hafta beynine iyi bak!” adl� “beyin kullanma k�lavuzu” kitap��ndan birka� al�nt�:

*Beyin a��k havada ve ayaktayken daha iyi �al��r. �nemli kararlar�n�z� a��k havada y�r�rken al�n.

*Beyin �rneklerle ak�l y�r�t�r. Karars�z kald��n�z bir durumda “Atat�rk benim yerimde olsayd� ne yapard�?” diye d��n�n.

*Yabanc� bir dil ��renme ve ezber beyni g��lendirir. Her g�n birka� yeni kelime ��renin ve kullan�n.

*Zihinsel jimnastik yap�n. Bunun i�in ba�ta Sudoku olmak �zere bulmaca ve satran� gibi oyunlar� kullanabilirsiniz.

*Zihinsel rutinlerinizi k�r�n. Bazen telefonu sol elinizde tutun, �antan�z� di�er alinizde ta��y�n, evinize ba�ka bir yoldan gidin.

*Zihinsel zevklerinizi zenginle�tirmek i�in her g�n mutlaka iyi bir �zdeyi� kitab�ndan, birka� c�mle okuyun. G�zel bir resme bak�n. Sevdi�iniz bir m�zi�i g�zleri kapal� dinleyin.

*Bir konu hakk�nda d��n�rken, nas�l d��nd��n�z� de g�zlemleyin. D��nmek �zerine d��nmek, d��nce kalitesini art�r�r.

*�yi bir uyku kaliteli bir beynin temelidir. 24 saati ge�en uykusuzluk sarho�lu�a benzer bir �ekilde beyin fonksiyonlar�n� etkilemektedir.

*Bol ve temiz “birinci el” oksijen beyin i�in �ok �nemlidir. Beyin v�cuda al�nan oksijenin d�rtte birini tek ba��na t�ketir.

*Farkl� d��nme tarzlar� beyni geli�tirir. �ocuklar ve hayvanlarla daha fazla vakit ge�irin. Sizden farkl� d��nen insanlarla konu�un.

*Kullan�lmayan organ k�relir. S�rekli TV seyrederek beyninizi d��k viteste �al��t�rmay�n. Beyninizin s�n�rlar�n� zorlamayan etkinlikler, beyninizi geli�tirmez.

*Beyin diyeti yap�n. Beynimiz “garbage in garbage out” ilkesine g�re �al��r. Yani beninize ��p girerse, beyninizden ��p ��kar. Beyninizi neyle besledi�inize, midenizi neyle besledi�iniz kadar dikkat edin.

*Kafan�zda en �ok neyi d��n�rseniz, hayat�n�zda onu �o�alt�rs�n�z. G�nde akl�m�zdan 60 bin ile 80 bin aras� d��nce ge�er. Bu d��nceler ne hakk�nda?
Beynimiz kendisinin nas�l �al��t�� hakk�ndaki bilgi ve inan�lar�na g�re �al��r.

*Beynin �al��mas� hakk�nda yanl�� bilgilere sahip oldu�umuzda, beynimiz de yanl�� al��r.

*Ba�ar� beyinde ba�lar. �nsan “kafadan” kaybeder! Bu hafta “beyin haftas�.” Akl�m�z� “ba��m�za” toplama haftas�! Bu hafta kafan�z� nas�l daha iyi �al��t�rabilece�iniz �zerine daha fazla kafa yorun

Yorum (0) Yorum yaz!

27/6/2007 �

7 G�N BUNLARI YAPIN, ZEKANIZ PARLASIN!

Yazan: Ana Kaynak: The Guardian-Men’s Health

7 g�nde Einstein gibi olman�n yollar�

Hangimiz bir g�n yataktan kalk�p da daha ak�ll� oldu�umuzu g�rmek istemeyiz ki? Bu dilek her ne kadar �topik olarak g�r�lse de bir bilim adam�n�n y�ntemi, 1 hafta gibi k�sa bir s�rede, zekay� y�zde 40 oran�nda art�rman�n m�mk�n oldu�unu ortaya koydu. Beynin herhangi bir kas gibi oldu�unu ve egzersizlerle g��lenebilece�ini �ne s�ren �sko�ya’daki Edinburgh �niversitesi’nin Biyomedikal B�l�m�’nden Prof. Mark Lythgoes’in 1 hafta s�ren program� BBC’de yay�nland�. Programa kat�lan 100 ki�inin IQ’lar�nda, y�zde 40 oran�na varan art�� g�r�ld�. Bu art�� kat�l�mc�lar�n programa kat�lmadan �nce girdikleri testle, programdan sonra uygulanan test sonu�lar� kar��la�t�r�larak elde edildi.

��te bir haftal�k program

Cumartesi: Di�inizi her zaman kulland��n� elinizle de�il, di�eriyle f�r�alay�n. Ve g�z�n�z� kaparatak du� al�n.

Pazar: Sabah saatlerinde bulmaca ��z�n. Ve k�sa y�r�y��e ��k�n.

Pazartesi: Ak�am yeme�inde ya�l� bal�k yiyin. ��e ya y�r�yerek ya bisikletle ya da daha �nce kullanmad��n�z bir ara�la gidin.

Sal�: S�zl�kten bilmedi�iniz s�zc�kleri ��renin. Ve bunlar� g�nl�k konu�man�zda kullanmaya �al��n.

�ar�amba: Yoga, Pilates ya da meditasyon derslerine kat�l�n. Daha �nce tan�mad��n�z bir insanla konu�un.

Per�embe: ��e daha �nce kullanmad��n�z bir yoldan gidin. Televizyondaki ciddi bilgi programlar�n� izleyin.

Cuma: Alkol ve kafein t�ketmekten ka��n�n. Al��veri�e ��karken listeyi ezberlemeye �al��n.

Yorum (1) Yorum yaz!

27/6/2007 �

Beynin 11 �lac�

Bunlar beyninize ila� gibi gelecek.Mutlaka okuyun…

Uzmanlar, haf�za ve zek� k�relmesinin �n�ne ge�erek beyin g�c�n� art�racak 11 maddelik bir �neri listesi haz�rlad�. ��te beyin g�c�n� art�racak y�ntemler:

1- Ak�ll� ila�lar: ”Modafinil” gibi ila�lar, beyni 90 saat boyunca uyan�k tutuyor. Beynin bir b�lgesinden di�erine veri ak��n� sa�layan kimyasallar� art�r�yor.

2- Yiyecekler: Protein a��s�ndan zengin besinler yarar sa�l�yor. D�zenli kahvalt� yapmak da zihinsel performans� art�r�yor; gazl� i�ecekler tam tersi etki yap�yor.

3- M�zik: �zellikle Mozart dinlemenin matematiksel zek�y� art�rd�� ve m�zik derslerinin, �ocuklar�n IQ’’sunu y�kseltti�i belirlendi. Ancak pop m�zi�in b�yle bir etkisi g�r�lmedi.

4- Biyonik beyin: Elektrotlarla beyne az miktarda elektrik ak�m� vermenin, beynin g�c�n� art�rd�� belirtiliyor.

5- Zihinsel egzersizler: Zor matematik sorular� zek�y� keskinle�tiriyor. 5 hafta boyunca zihinsel egzersiz yapt�r�lan �ocuklar�n IQ’’su 8 puan y�kseldi.

6- Haf�za oyunlar�: �skambil destesindeki her kart� bir karakterle �zde�le�tirip t�m karakterlerin yer ald�� bir hik�ye yaratarak, 52 kart� s�ras�yla hat�rlayabilirsiniz.

7- Uyku: 21 saat boyunca uyumamak, beyin �zerinde sarho�luk gibi bir etki yarat�r. 2 saatlik �al��madan sonra iyi bir gece uykusu uyumak, ��renmeyi kolayla�t�r�r.

8- Y�r�y��: Haftada 3 kez yar�m�ar saat y�r�y�� yapmak; ��renme, konsantrasyon ve mant�k g�c�n� y�zde 15 art�r�r.

9- Hobiler: �rg� �ren, bulmaca ��zen ya�l�lar�n Alzheimer gibi hastal�klara yakalanma riskinin daha az oldu�u tespit edildi.

10- Konsantrasyon: Bu da beyin i�in �nemli bir egzersiz! Bir i� �zerindeyken, k�sa s�reli bir dikkat da��lmas� sonras�nda yeniden konsantrasyon sa�lamak yakla��k 15 dakika s�rer.

11- N�rolojik tarama: Beyin i�indeki hareketlili�i g�steren taray�c�lar, beynin aktivitelerini kontrol etmekte de kullan�labilir.

Kaynak: Nevsal Elevli/Milliyet,K�GEM.COM

Yorum (0) Yorum yaz!

7/6/2007 � Kategori:

K�talar Aras� Toz K�pr�leri

K�talar Aras� Toz K�pr�leri
Kadir DEM�RCAN
30 May�s 2003 tarihinde Adana, Gaziantep, Kilis ve Kahramanmara�'ta bir toz f�rt�nas� meydana geldi. Toz bulutu ve beraberinde gelen �amurlu ya��lar sonucu,

g�r�� mesafesi azald�; Malatya ve Diyarbak�r'da u�ak seferleri iptal edildi. Bilhassa Adana ve �evresinde tesirli olan toz f�rt�nas� sebebiyle g�r��

mesafesi, zaman zaman 200 metreye kadar d��erken, y�ksek kesimlere ya�murla birlikte �amur ya�d�. Toz f�rt�nas� esnas�nda, toz yo�unlu�unun s�n�r

de�erlerinin sekiz kat�na ula�t�� belirtilerek bunun insan sa�l��n� tehdit etti�i s�ylendi.
D�nyan�n de�i�ik yerlerinde meydana gelen bu t�r toz f�rt�nalar�n� zaman zaman duyuyor veya ya��yoruz. Ama bu tozun nereden geldi�i, ni�in geldi�i, insan ve

ekolojik denge bak�m�ndan ne gibi tesirleri oldu�u gibi hususlar hakk�nda pek fazla bir �ey bilmiyoruz. Sadece hayat�m�z� tehdit etti�ini, arabam�z�, evimizi

ve �evremizi kirletti�ini zannediyor, bunun hayat�m�za �nemli faydalar sa�layabilece�ini, �evre a��s�ndan bir�ok hikmetleri oldu�unu d��nemiyoruz.
Her y�l yakla��k iki milyar ton toz, yerden atmosfere havalanmaktad�r. B�y�k k�sm� r�zg�r ve f�rt�nalarla savrulan bu toz bulutlar�, �o�u zaman hayat�m�za

olumsuz y�nde tesir etmektedir. Bu tozlarla bakteri, vir�s, mantar gibi mikroorganizmalar; g�bre, zira� il�� gibi k��k par�ac�klar da havalanmaktad�r.

Toz Kaynaklar�

D�nyam�z�n en �nemli toz �retim merkezleri; Afrika'daki Sahra ��l�, Asya'daki Gobi ��l� ve Kutuplardaki buz da�lar�d�r. G�ney Afrika'da Kalahari ��l�,

Avusturalya'n�n i� k�s�mlar�ndaki, Kuzey Amerika'n�n ortas�ndaki ve G�ney Amerika'daki ��ller di�er toz yataklar�d�r. Bu y�zden Pasifik Okyanusu d��nda

b�t�n d�nyada toz kaynaklar� vard�r. B�t�n Kuzey Yar� K�re'ye tesir eden b�y�k bir toz kayna�� durumundaki Sahra, 8-10 milyon km2 (T�rkiye'nin 10-12 kat�)

alana yay�lan geni� bir ��l b�lgesidir. Sahra'n�n bize savurdu�u toz, senede 20 milyon ton; Amazonlara ula�an toz ise, 80 milyon ton kadard�r. Bu b�y�k toz

y�k�, Amazonlarda bitki b�y�mesinde �nemli rol oynar.
Sahra denince, akla kum ve �ak�l y��n�n bulundu�u bir b�lge gelir. Oysa Sahra'n�n, son buzul d�neminin sonunda gayet verimli topraklar�n ve g�llerin

bulundu�u, ye�illiklerle kapl� bir yer oldu�u tahmin ediliyor. ��te o d�nemlerde g�llerin dibinde biriken humuslu topraklar, yani Sahra'n�n verimli k�sm�,

�imdi tozlarla ta��n�yor. Sahra'da kurakl�k art�yor ve dolay�s�yla buradan kalkan tozda da bir art�� g�zleniyor.

Toz F�rt�nas�n�n Ne Faydas� Var?

Kuzey Afrika ��llerinde patlayan b�y�k bir kum f�rt�nas�, Atlantik Okyanusu’nun �zerinde milyonlarca metrekarelik olan bir kum torbas� yaym��t�r. B�yle bir g�r�nt� ilk defa 22 �ubat 2000 tarihinde elde edilebilmi�tir ve okyanustan 5.000 metre civar�nda bir y�kseklikte oldu�u tespit edilmi�tir. Is�nan hava ile olu�an bu f�rt�nalar kum tabakas�n� Atlanti�i a��rarak Porto Rika’daki hava durumu hizmeti veren kurulu�lardan zaman zaman ‘hava kirlili�i uyar�s�’ talep eden Karayipler’e kadar ula�t�rmaktad�r.

Bilim adamlar�, ��l tozlar�n�n denizde ve karada �retim patlamas�nda, hatta iklim de�i�ikliklerinde rol oynayabilece�ini s�yl�yorlar. Prof. Dr. Cemal

Saydam'�n ara�t�rmalar�ndan anla��ld��na g�re, bilhassa nisan aylar�nda yurdumuza ula�an, otomobil ve evlerin camlar�n� kaplayan ve �o�umuzca T�rkiye'deki

r�zg�r erozyonu sebebiyle olu�tu�u zannedilen tozlar, asl�nda Sahra ��l�'nden gelmektedir. ��lden kalkan tozlar, atmosferde ta��narak �zerimize ya�maktad�r.

Bu tozlar�n y�zde 5'i demirdir. Ama demir bu haliyle canl�lar taraf�ndan kullan�lamaz. ��nk� demir, tabiatta genellikle (+3) de�erlikli halde bulunur ve

canl� organizmalar bunu kullanamaz. B�nyelerinde uygun enzimleri bulunduran canl�lar, demiri (+2) de�erlikli demir haline indirgeyerek kullan�r. Ancak, bu

sistem enerjiye ihtiya� duydu�u i�in yava� �al��r. Demirin bize (+2) de�erlikli olarak sunuldu�u d�nemler de vard�r. �nemli olan bu d�nemler s�resince

bundan istifade edebilmektir. Bu da ��lden g�nderilen tozlarla olur. Kur'an-� Kerim'de demirin g�kten indirili�i ile ilgili �yetlerde ayn� zamanda

y�kseltilmesinden de bahsedilmesi (Hadid/4 ve 25), bu devri daimler a��s�ndan da �ok enteresand�r. R�zg�rlarla ta��nan ��l tozlar�, bulut i�inde, g�ne�

��n�n tesiriyle (+3) halden (+2) hale indirgenmi� olarak, ya�� neticesi deniz ortam�na girdi�inde fitoplankton denilen mikroskobik bitkilerin �o�almas�na

vesile olur. Bu mikroskobik canl�lar�n ortalama 15 g�nl�k hayatta kalma s�releri vard�r. Bu canl�lar, ilk 6-7 g�nl�k s�rede DMSP

(dimetils�lfidpropiyonikasid) denen kimyev� maddeyi �reterek deniz ortam�na b�rak�r. Bu madde de DMS (dimetils�lfid) olarak gaz halinde ��kar ve atmosferde

�nce MSA (metils�lfonikasid) haline, daha sonra da s�lfat molek�l�ne d�n��t�r�l�r. Bu, bulut te�ekk�l�nde kullan�lan �ok uygun bir molek�ld�r. Bulutlar�n bir

vazifesi de d�nyam�z� g�ne� radyasyonundan korumakt�r. ��l tozu, bulut ve yeterli g�ne� enerjisi oldu�u takdirde, b�y�k miktarda fitoplankton �o�almas�n�n

iklim de�i�ikli�ine sebep oldu�u bilinen bir ger�ektir. Ancak, G�ney ve Kuzey Yar�m K�re'de sadece belirli mevsimlerde meydana gelen a��r� fitoplankton

�o�almas�n�n hikmetleri tam olarak bilinmiyordu. T�rkiye'nin co�raf� konumunda bu durum nisan-ekim d�nemine kar��l�k gelmektedir. Nisan ya�murlar�na daha

fazla bereket atfedilmesinin bir hikmeti de bu olabilir. Nitekim nisan-may�s aylar�nda bu �zellikte ya�murlar�n Anadolu'ya gelmesi halinde, tah�l �retiminde

�nemli bir art�� g�r�l�r. E�yaya m�dahale ederek de�i�tirme kabiliyetinde olan insano�lu isterse, bu f�tr� mekanizmalar� kullanarak izn-i il�h� ile karada ve

denizde �retim patlamas� ger�ekle�tirebilir. Tanker u�aklar�na koyaca��m�z ��l tozu ile yeterli g�ne� enerjisinin bulundu�u d�nemde, bulutlar� tohumlayarak

ya�mura d�n��mesi i�in fiili duay� ger�ekle�tirebiliriz. Bunu deniz �zerinde yaparsak bal�k besini olan fitoplanktonlar�n �o�almas�n� sa�layabilece�imiz

gibi, bu �e�it ya�murlar�n tar�m alanlar� �zerine tesiriyle de zirai �retimi art�rabiliriz. Bu da d�nyada a�l�k problemine �are olabilir. T�rkiye'ye senede

ortalama 20 milyon ton Sahra tozu g�nderiliyor. Ya�mur ya�d��nda yollar�n kaygan olmas�nda bu tozlar�n da tesiri vard�r. Baz� y�llarda bu�day rekoltesi 1,5

milyon ton artar. Halbuki ekilen yer ve at�lan g�bre bir �nceki y�lla ayn�d�r. Ama nisan-may�sta �ok ya�mur ya�-m��t�r. Bu zamanlarda denizlerde bal�k da bol

olur.

Sahra tozu, denizlere veya ekin tarlalar�na at�lsa, yukar�da belirtilen faydalar� sa�lamaz. ��nk� tozun ekilmesi gereken yer buluttur. Ancak orada toz

i�indeki +3 de�erli demir, g�ne� ��n�n tesiriyle +2 de�erli hale d�n��r. Bunlardan anla��l�yor ki, tabiatta ��z�lmeyi bekleyen pek �ok s�r vard�r. �u

�yet, bir y�n�yle bu konuda bize ��k tutuyor: "Orada hem sizin i�in, hem de r�z�klar�n� verici olmad��n�z kimseler i�in ge�im yollar�n� yaratt�k. Her �eyin

hazineleri yaln�z Bizim yan�m�zdad�r. Fakat Biz, onu ancak ihtiyaca g�re, belli �l��lerde veririz."

Hava Biyolojisi (Aero-biyoloji)

Toz f�rt�nalar� esnas�nda havalanan tozlarla birlikte mikroorganizmalar da bir b�lgeden ba�ka bir b�lgeye, hatta bir k�tadan ba�ka bir k�taya ta��n�r.

Tozlarla ne kadar mikroorganizman�n atmosferimizde dola�t��n� kaba bir hesapla anlayabiliriz. Bir gram toprakta ortalama bir milyon bakteri bulunmas�na

kar��l�k, havalanm�� toz halindeki bir gram toprakta 10 bin bakteri bulunur. Bu da atmosferde bir milyar ton mikroorganizman�n seyahat etmekte oldu�unu

g�sterir. Bu de�er 1018 adet bakteriye tekab�l etmekte olup, bu bakterileri yan yana koyacak olursak, D�nya ile J�piter aras�nda bir k�pr� yap�labilir. 2000

y�l�nda yap�lan bir ara�t�rmada, canl� mikroorganizmalar�n Afrika'dan havalan�p Atlantik Okyanusu'nu a�arak Amerika'ya ta��nd�� g�sterilmi�tir.
Aero-biyoloji biliminde tozlarla ta��nan mikroorganizmalar ve polenler incelenmektedir. Bu incelemelerin baz�lar�na k�saca g�z atal�m: Past�r y�llar �nce

da�lardan ald�� hava �rneklerini incelerken, i�lerinde ya�ayan bakteri ve mantarlara rastlam��t�. 1800'l� y�llarda Pierre Miquel, Paris �ehir merkezinden

her g�n ald�� hava �rneklerindeki mikroorganizma say�s� ile merkezden be� kilometre uzaktaki parklardan ald�� rnekleri kar��la�t�rm��, �ehir merkezindeki

�rneklerde daha fazla mikroorganizman�n oldu�unu belirlemi�tir. Ayn� y�llarda Alman bakteri uzman� Fischer, gemiyle okyanusa a��lm��, Azor Adalar� civar�ndan

ald�� hava �rneklerinde hemen hemen hi� mikroorganizmaya rastlamam��t�r. Havadan karaya yakla�t�k�a mikroorganizmalar daha fazla g�r�lmeye ba�lanm��t�r. 20.

y�zy�lda balonun ke�fi ile daha y�kseklerdeki hava �rneklerinin incelenmesi sa�lanm�� ve 1.300 metrede mikroorganizmalara rastlanm��t�r. 1908 y�l�nda

Berlin'in 4.000 metre �zerinde ya�ayan bakterilerin spor formunda oldu�u tespit edilmi�tir. Spor formu, bakterilerin korundu�u z�rhl� bir yap�d�r. Bununla en

zor �artlarda bile bakterilerin hayatlar�n� s�rd�rmeleri sa�lan�r. 1909 y�l�nda, balon �rneklerindeki bakteri miktar� ile toz miktar� aras�nda bir ba�lant�

ke�fedilmi�tir. 1920'li y�llardan sonra u�aklarla 500-5.000 metre aras� y�kseklerdeki toz �rnekleri incelenebilmi�tir. 1930'larda 21.000 metre y�kseklikte

bile bakteri ve mantarlar�n ya�ad�� anla��lm��t�r. Amerika'da, insanlar�n ya�amad�� g�l, da�, buz da�� gibi alanlardan da hava �rnekleri al�nm�� ve bu

�rneklerde mantar sporlar�, polen, alg, diyatom ve b�cek kanatlar�na rastlanm��t�r. 1950'li y�llarda tozlardaki mikroorganizma t�rlerinin ya tropikal veya

kutup men�eli oldu�u bulundu. Tropikal men�eli olanlarda mantar sporu say�s� kutuptan kaynaklananlara g�re 100 kat daha fazlayd�. Bu �al��malar bundan

sonraki 40 y�la ��k tuttu. Tozlarla birlikte ta��nan bakterilerin hayatiyetinin ��k, radyasyon ve s�cakl�k gibi iklim fakt�rlerinden etkilenmeden, uzak

mesafelere ta��nabildikleri anla��ld�. Tozlarla ta��nan mikroorganizmalar�n % 25'inin bitkilerde, % 10'unun da insan ve hayvanlarda hastal�k yapan patojen

canl�lar oldu�u tahmin edilmektedir. 1990'l� y�llarda uydu teknolojisinin geli�mesi ve �ekilen hava fotograflar�yla, aero-biyolojide yeni bilgiler elde

edilmeye ba�land�. Bu bilgiler �o�ald�k�a, tozlarla mikroorganizma ta��nmas�n�n, bug�n bilemedi�imiz daha bir�ok hikmetinin oldu�u tahmin edilebilir.

Termostat Tozlar ve D�nyan�n Klimalar�

Tozlar, iklim de�i�ikliklerinde rol al�r. Bu y�zden tozlar, ayr�ca termostat veya d�nyan�n klimalar� olarak vazifelendirilmi�tir: D�nyan�n atmosferinin

so�utulup �s�t�lmas�nda g�rev al�rlar. Peki bu zor g�rev, nas�l yerine getirilmektedir? Toz tanecikleri, ya�mur damlac�klar�n�n yo�unla�mas�n� sa�layan

merkezcikler olarak g�rev al�r. Bu toz tanecikleri ��nlar� atmosfere geri yans�tarak yery�z�ne fazla g�ne� ��n�n ula�mas�na mani olup havan�n

serinlemesine sebep olurken; bazen de, g�ne� ��n� emerek atmosferin �s�nmas�na sebep olmaktad�r. Buz �a��n�n sonunun gelmesinde tozlar�n da rol�n�n oldu�u

bilinmektedir. Toz bilimi g�n�m�zde reva� bulaca�a benzemektedir. Eski zamanlar�n, iklimlerini incelemek i�in baz� bilim adamlar� Gr�nland'da ve Antartika'da

sondajlar yapmakta, u�aklarla toz f�rt�nalar�n�n i�ine dalarak, r�zg�r�n savurdu�u par�ac�klar� toplamak ad�na canlar�n� tehlikeye atmaktad�r.
B�t�n bu bilgiler, tozun, �ok hassas, nazik ve kompleks yap�s�n� ortaya ��karmak ve onun d�nya iklimi ve ekosistemler �zerindeki tesirlerini g�stermektedir.

Abes hi�bir i�in meydana gelmedi�i �lemde, tabii ki hi�bir an bo�a ge�mez, en k��k bir r�zg�r bile bo�a esmez ve bir toz tanesi bile bo� yere hareket etmez.

Kaynaklar
1- American Scientist, The Global Transport of Dust, May-June 2002
2- www. American Scientist.org, American Scientist Dergisi
3- Science, Trans pacific air pollution, 2000, 290:65
4- Science News, Dust, the thermostat, 2001, 160:200
5- Nature, Control of atmospheric dust…1997, 387:691
6- J Geophysical Res, Enhancement of dust source area during past glacial periods, 2001, 106:18477
7- www. Science News.org
8- www.sciencemag.org Science Dergisi

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

7/6/2007 � Kategori:

Dikkatimize Dikkat Edelim

Dikkatimize Dikkat Edelim
Dr. Hasan AYDINLI
Dikkat; e�ya veya h�diseye y�nelme, daha sonra bununla ba�lant�l� zihin enerjimizi yo�unla�t�r�p devam ettirebilme kabiliyetidir. Dikkatimizin e�ya ve h�diselere odaklanmas� ve bunun devam ettirilebilmesi, bir�ok hayat� fonksiyonun d�zenlenmesine yard�mc� olan beynimize g�rd�r�len bir vazifedir. Dikkatimiz, zihin enerjimizin yo�unla�mas�n�; bu durum, alg�lamam�z�; bu da ��renmemizi sa�lar. Bir di�er ifadeyle, ki�inin zihin enerjisi, dikkatinin �ekildi�i alana yo�unla��r. �nsan, zihin enerjisini yo�unla�t�rd�� nesne ve h�diseleri alg�lay�p ��renebilir ve bunlar�n �zerinde tefekk�r edebilir. �zellikle beynin �n b�lgesindeki frontal korteks (beynin �n kabuk b�lgesi), �uurun aktif rol oynad�� dikkat fonksiyonlar�n�n �al��mas�nda vazifelidir. Dikkat, hayat�m�z�n her kademe sinde bize yard�mc� �nemli bir l�tuftur. Ya��m�z ve mesle�imiz ne olursa olsun, dikkat hepimiz i�in gereklidir.
Do�um �ncesi d�nemde ceninin d��tan gelen sesleri duymas�, ona verilen i�itme ve dikkat nimetinin bir sonucudur. Do�umla beraber, dikkatin d�� d�nyaya y�nlendirilmesiyle bu f�tr� hususiyet, kendini daha yo�un g�sterir. �nsan be� duyu vas�tas�yla irad� veya otomatik olarak, herhangi bir �eye yo�unla�arak dikkatini devam ettirebilir. Do�um sonras�nda daha �ok i�itme ve g�rmeyle tetiklenen dikkat kullan�l�r. Dikkat; g�nl�k hayat�n tanzim edilmesi, ��renmenin ger�ekle�mesi, fertler aras� m�nasebetlerin d�zenlenmesi, g�rev ve sorumluluklar�n yerine getirilmesi, okuma, dinleme, talimatlar� takip etme, ayr�nt�lara yo�unla�ma gibi bir�ok h�disenin ger�ekle�mesinde gereklidir.

G�nl�k hayatta dikkat
Bir an i�in dikkat ve odaklanma s�remizin k�sa oldu�unu d��nelim. Bu durumda okurken, yazarken, dinlerken veya �al��rken k�sacas� g�nl�k hayatta bir�ok i�te yeterince verimli olamayacakt�k. �lgimizi tam olarak devam ettiremedi�imiz i�in, vazifelerimizi yerine getirmekte olduk�a zorlanacakt�k. Mesel� birisini dinlerken, yo�unla�arak o ki�iyi uzun s�re takip edemeyecektik. Dikkat eksikli�imiz oldu�unda ise, basit hatalar ve sakarl�klar yapacak, ayr�nt�lar� fark etmede zorlanacakt�k. Y�r�rken �n�m�zdeki engeli fark edemeyip, tak�l�p d��ebilecek; okula gitmek, okumak veya masa ba��nda �al��makta olduk�a zorlanacakt�k.
'Odaklanma' veya 'konsantrasyon' dedi�imiz durum, dikkatimizi derinle�tirme kabiliyetimizdir. Odaklanma; e�ya ve h�diselerdeki tefekk�r�m�zde, herhangi bir konuyu idrak etmemizi kolayla�t�rmada, k�inat kitab�n� daha iyi okumada ve gereksiz uyar� almam�za engel olmada da vazifelidir. Kur'�n-� Kerim'de insan s�k s�k dikkat etmeye ve tefekk�re �a�r�lmaktad�r. K�inattaki muhte�em �henge, Esm�-i H�sn�'n�n tecellilerine yeterince dikkat edip, tefekk�r ederek bunlara daha iyi vak�f olabiliriz. Bu sebeple imanda derinle�me ve kulluktaki m�kemmelli�e ula�mada dikkat ve tefekk�r�n �nemli bir rol� vard�r.
Hayatta her i�itti�imizi alg�lay�p bunlara ilgimizi verseydik, bir�ok rahats�z edici �eyi duyacak veya g�recektik. ��itmenin belli ses s�n�rlar� i�inde olmas� ve bu s�n�rlar d��ndaki seslerin duyulmamas�, insan i�in �ok �nemli bir rahatl�k sa�larken, i�itme s�n�rlar� i�inde de dikkatimizin her uyaran ile birlikte da��lmamas� �ok b�y�k bir nimettir. E�er bu �ekilde olmasayd�, bir i� yaparken duydu�umuz ufak bir ses bile, ilgimizi da��t�p, odaklanmam�z� bozabilecekti. Ayn� �ekilde bir yerde �al��rken g�rme alan�m�za giren her cisim, bizim g�rmeye ait dikkatimizi da��tarak verimlili�imizi d��rebilecekti. Aktif dinleme veya �al��ma esnas�nda gereksiz uyaranlarla ilgimizin da��lmamas� bizler i�in �nemli bir fayda sa�lar.
Dikkatimizi yeterince derinle�tirebilme, yani odaklanma kabiliyetimiz daha iyi ��renmemize, karar almam�za ve g�nl�k hayattaki verimlili�imizin artmas�na yard�mc�d�r. Bize anlat�lan �eylerin haf�zaya al�nmas�nda, �al��t��m�z konunun iyi ��renilmesinde ve tekrar hat�rlanmas�nda o anki dikkatimizin derinli�i �nemlidir. E�er ilgilendi�imiz �eye yo�unla�amazsak, tam anlam� ile ��renemez, ��rendiklerimizi de daha �abuk unutabiliriz. Yo�unla�t��m�z konular� haf�zaya daha iyi alabilir ve daha kolay hat�rlayabiliriz. Tehlike an�nda veya ilgimizi �eken konularda dikkatimiz o kadar �ok yo�unla��r ki, kendimiz ve odakland��m�z �ey d��nda hi�bir �eyi g�rmez ve duymay�z. Bu durum, ki�inin istedi�i zaman istedi�i �eye odaklanabilece�ini g�sterir.

Dikkat fonksiyonlar�ndaki ar�zalar
Her insanda belli �l��de dikkatsizlik olabilir. Tehlikeleri fark etmede, dikkat fonksiyonlar�m�z olduk�a �nemlidir. G�nl�k hayatta, bazen ufak tefek zararla atlat�lan bazen de hayat� tehlikeler olu�turan kazalara bakt��m�zda, bunlar�n bir�o�unun dikkatsizlikten kaynakland��n� g�r�r�z. Dikkat eksikli�i ya�ayan ki�iler, g�nl�k hayatta daha fazla kazalarla kar��la��r. 'Dikkat etmemi�im, dikkatimden ka�t�.' gibi s�zleri s�k s�k duyar�z. Dikkatsizli�in a��r� olmas� sebebiyle g�nl�k hayatta baz� s�k�nt�lar�n ya�anmas� problemlere yol a�abilir. Unutulmamal�d�r ki, bir�ok �ocuk �zellikle de dikkat eksikli�i olanlar �e�itli kazalar sebebiyle �nemli sa�l�k problemleri, hatta �l�mle sonu�lanabilen h�diseler ya�amaktad�r.
Dikkati bozan biyolojik ve psikiyatrik hastal�klar vard�r. Dikkat fonksiyonlar�na en fazla tesir eden durumlar, dikkat eksikli�i ve hiperaktivite bozuklu�udur. Dikkat eksikli�i ve hiperaktivite bozuklu�u olan ki�ilerde, hem zihin performans�n� gerektiren konularla ilgilenme s�resinin k�sal��, hem de dikkat da��n�kl�� s�z konusudur. Depresyon, endi�e, a��r� stres gibi durumlarda dikkat ve konsantrasyonda da bozulmalar s�z konusudur. Bunlar�n g�r�ld�� ki�iler, �nceden tek okumada anlad�klar� konuyu birka� defa okumalar�na ra�men zor anlamakta, dikkatini tam olarak verememekte ve uzun s�re dikkat gerektiren g�revleri yerine getirememektedir. Demans (bunama), epilepsi (sara) gibi baz� n�rolojik hastal�klarda da konsantrasyon bozuklu�u, ilgisini devam ettirememe ve dikkat da��n�kl�� gibi �ik�yetler g�r�lebilir. Ayr�ca baz� il��lar�n yan tesirleri de dikkat bozukluklar�na sebep olabilir.
Motivasyon eksikli�i, g�ye ve hedeflerin tam belirlenememesi, ki�inin kapasitesinin �ok �st�nde veya �ok alt�ndaki g�revleri yapmas�, ayr�ca a��r� heyecan ve endi�e durumlar�nda da dikkat problemleri olabilir. G�rme veya i�itmeye ait �ok fazla uyar� al�nd��nda, ki�inin dikkat sisteminde, ��renme s�recinde bozukluklar olabilir. Bu durum �zellikle fazla tv izleyen ve bilgisayar ba��nda gere�inden fazla kalan �ocuklarda g�r�lmektedir. Televizyon ve bilgisayar kar��s�nda ge�irilen uzun zaman dilimi i�erisinde, g�rmeye ve i�itmeye ait uyaranlar fark�nda olunmadan, fazla al�n�r. Beynin i�leme kapasitesini a�an bu uyaranlar, a��r� veri y�klemeye, dolay�s�yla da ��renme ve dikkat konusunda problemlere yol a�abilmektedir. Bu y�zden a��r� uyaranlardan ka��nal�m ki, dikkat eksikli�ine ve konsantrasyon problemlerine maruz kalmayal�m.

Dikkat fonksiyonlar�n� korumak i�in tavsiyeler
Organize etme, s�ralama, d�zenleme ve pl�nlama beynin �n b�lgesinin vazifelerindendir. Bu vazifelerin yerine getirilmesinde dikkat �nemli roller �stlenir. Ders �al��ma ve talimatlar� yerine getirmede, bu �zellikler gereklidir. Dolay�s�yla bu alanlardaki ba�ar�s�zl�klarda dikkat fonksiyonlar�n�n normal olup olmad��n� fark etmek gerekir. ��rencilerin ba�ar�s�na tesir eden �nemli fakt�rlerden biri, dikkat fonksiyonlar�d�r. Herhangi bir ��rencinin ya��tlar�na oranla dersle ilgilenme s�resi ve dikkatinin da��lma derecesi onun ba�ar�s�nda �nemlidir. Derste ��retmenine yeterince ilgisini veremeyen ve dikkati s�k s�k da��lan �ocuklar�n ba�ar�s�nda d��meler olur. ��rencinin derse ne kadar kat�ld��, dinliyormu� gibi g�r�nse de ger�ekten dinleyip dinlemedi�i �nemlidir.
A�a��daki hususlara �nem vererek, dikkat fonksiyonlar�m�z� daha iyi bir �ekilde devam ettirebiliriz. Bu tavsiyelere uyulmas� ki�inin dikkatini toplamas�na yard�mc� olur, sonu�ta ki�inin zihin performans� artar:
- Ruh d�nyam�z�n huzurlu olmas� sa�lanmal�.
- A��r� yorgunluktan ka��n�lmal�.
- A��r� rahat ve motivasyon azaltan ortamlardan uzak durulmal�.
- Vitaminleri dengeli almal�.
- Dikkatimizi da��tacak seviyede renk, ses ve ��k uyaranlar�n�n al�nmas� azalt�lmal�.
- �al��ma alan�m�zda gereksiz e�ya ve kirlilikten uzak durulmal�.
- Rahat bir yerde ve yeterince uyunmal�.
-G�r�lt�s�z ortamlarda �al��maya ve bulunmaya �zen g�sterilmeli.
- Stresten uzak durulmal�.
- A��r� yemekten ka��n�lmal�.
- Yeterince kitap okunmal�.
- Haf�zay� g��lendiren (baz�lar� ezbere dayanabilecek) zihin egzersizleri yap�lmal�.
- Tv gibi g�rmeye dayal� uyar�c�lardan uzak kalmaya �al��lmal�.
- �ocukluk d�neminden itibaren dikkat s�resi uzat�lmaya �al��lmal�. Bunun i�in g�nl�k hayatta �ocu�un ya��na g�re oyuna, �al��maya, dinlenmeye ve e�itim faaliyetlerine yer verilmeli.
- Toksik maddelerden (sigara duman�, hava kirlili�i, petrol �r�nleri, g�da katk� maddeleri vb) m�mk�n oldu�unca uzak durulmal�. Depresyon ve endi�e gibi durumlar�n olup olmad��na dikkat edilmelidir.
�leri seviyedeki dikkat ve konsantrasyon bozukluklar�n�n d�zelmesinde bunlar yeterli olmayabilir. Dileyenler, bu hususta profesyonel t�bb� ve �zel e�itim yard�m� alabilirler.
Netice itibariyle; a��k�a g�r�lmektedir ki, insan�n, zihin enerjisini ve dikkatini, kendisine bir defa verilen �m�r sermayesini heba etmeyecek konulara teksif etmesi, hem d�nyas�n� hem de ahiretini m�mur etmesi a��s�ndan �nem arz etmektedir. Bundan dolay�, sahip k�l�nd��m�z enerji ve imk�nlar�n verimli �ekilde kullan�lmas�, 'dikkat'imize dikkat etmekle m�mk�n olabilir.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

� �nceki :: Sonraki �

HAYATA DA�R HER�EY BURADA

"k�y�m�ze okul istiyorum"

65 net yeterli mi?

65 neti ��karan �niversite kap�s�nda

750 bin �SS'linin ��zemedi�i soru

750 bin �SS'linin ��zemedi�i soru

�SRAF

Beyin uyurken ��reniyor...

Beyin Kullanma K�lavuzu

7 G�N BUNLARI YAPIN, ZEKANIZ PARLASIN!

Beynin 11 �lac�

K�talar Aras� Toz K�pr�leri

Dikkatimize Dikkat Edelim

Men�

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m